Made in China


Chinees

In Shanghai wil ik Chinese lessen gaan volgen. Waar begin ik aan?

Chinees is een verzamelnaam voor de ongeveer vijftien tot twintig talen die in China worden gesproken. Vaak worden deze talen ‘dialecten’ genoemd, maar ze verschillen dusdanig van elkaar dat mensen die verschillende talen spreken elkaar niet verstaan, zelfs als het een taal betreft die in een aangrenzend gebied wordt gesproken. Met Chinees wordt doorgaans het Mandarijn bedoeld. Deze taal wordt in China ’standaardtaal’ genoemd. In het begin van de twintigste eeuw besloot de Chinese overheid de taal die door ambtenaren (‘mandarijnen’) werd gebruikt tot standaard te verheffen. Het Mandarijn is grotendeels gebaseerd op de taal die in Beijing wordt gesproken. Ongeveer 900 miljoen mensen beheersen Mandarijn, en daarmee is het de meest gesproken taal ter wereld. Hoewel niet alle 1,3 miljard Chinezen het Mandarijn machtig zijn, kun je je met deze taal goed redden in China. Ik richt me dan ook op het leren van Mandarijn.

Ondanks dat het niet zijn moedertaal is, spreekt Qi wel vloeiend Mandarijn. Qi komt uit de provincie Zhejiang en zijn ouders wonen daar nog steeds. In Shanghai en de provincies Zhejiang en Jiansu wordt het Wu gesproken. Het Wu kent een aantal dialecten. Hier is de term ‘dialect’ meer aannemelijk, omdat men elkaar —hoewel er behoorlijke verschillen zijn in uitspraak— onderling redelijk kan verstaan. Qi spreekt met zijn ouders één van de Wu-dialecten. Qi’s ouders spreken daarnaast redelijk Mandarijn.

Wat alle Chinese talen met elkaar gemeen hebben zijn de karakters. Elk karakter heeft in elke taal dezelfde betekenis maar een totaal andere uitspraak. Er bestaan ruim 80.000 karakters, maar de gemiddelde Chinees kent er maximaal 4000. Elk karakter heeft een op zichzelf staande betekenis. Karakters kunnen worden gecombineerd en samen een nieuwe betekenis krijgen.

Talen met een alfabet lees je door de letters van een woord samen uit te spreken. Vervolgens concludeer je dat die samengestelde uitspraak een bepaalde betekenis heeft. Een karakter lees je daarentegen door de betekenis ervan te herinneren, en vervolgens uit je geheugen de behorende uitspraak erbij te halen. Als je een karakter niet kent kun je het dus ook niet uitspreken.

Een karakter kan vergeleken worden met een woord van één lettergreep. De uitspraak van de lettergreep bepaalt de betekenis ervan. Het Mandarijn kent vier tonen. Als een lettergreep in een andere toon wordt uitgesproken krijgt het een totaal andere betekenis. De uitspraak luistert dus erg nauw.

De grammatica is daarentegen relatief eenvoudig. Werkwoorden worden niet verbogen en kennen geen tijden. Meestal maakt de context duidelijk in welke tijd de zin zich afspeelt. Zelfstandige naamwoorden hebben geen verschillende vormen voor enkelvoud en meervoud. Ook hier is het de context die duidelijk maakt om welke vorm het gaat. Zelfstandige naamwoorden hebben geen mannelijk of vrouwelijk geslacht. Er zijn geen lidwoorden. Zelfstandige naamwoorden kunnen (afhankelijk van de context) ook bijvoeglijke naamwoorden zijn. Bezittelijke voornaamwoorden bestaan uit het persoonlijke voornaamwoord plus ‘de’. En van een zin kan een vraag worden gemaakt door simpelweg ‘ma’ toe te voegen.

Ik houd mezelf maar voor dat het allemaal moeilijker uitziet en klinkt dan het in werkelijkheid is.

2 Reacties op “Chinees”

  1. Gerry zegt:

    Ga je dan ook al die tekentjes leren?

  2. rp zegt:

    En ga je, uit solidariteit, dan ook bij Qi een telefonisch examen doen? :-)
    Ik ben benieuwd hoe het je afgaat.