88N88

Ganzenkop, varkenstong en -oren, eendenmaag, lamsmaag, kippenkont, ossenpezen en koeiendarmen. Een greep uit de menukaart van het restaurant waar we gisteravond aten. Dergelijke ‘gerechten’ zijn allesbehalve ongewoon op een Chinese menukaart. Chinezen eten bijna alles wat kan lopen, vliegen of zwemmen. En dan ook nog bijna alle lichaamsdelen, inclusief de organen en ingewanden.

We hebben er heerlijk gegeten! De eerste keren in China was ik soms blij met een alleen in het Chinees beschikbare menukaart, zonder foto’s. Inmiddels ben ik er redelijk aan gewend. En dan bedoel ik de aanwezigheid op de menukaart, niet het eten van de gerechten zelf. De Chinese keuken is echter heel gevarieerd. Er zijn dus voldoende alternatieven. En Qi weet wat ik niet wil eten.

Morgen vertrekken we naar Shangyu omdat Qi’s moeder vakantie heeft. Het is een van de laatste mogelijkheden om elkaar voor langere tijd te zien voordat Qi naar Nederland verhuist. Bovendien kan ze ontzettend lekker koken en is ze op de hoogte van mijn ‘eetgewoonten’. Al blijf ik wat moeite houden met de vis die in de badkuip rondzwemt alvorens een paar uur later in zijn geheel op tafel te liggen.

“Ik ben helemaal niemand tegengekomen op straat!” Vol verbazing kwam Qi terug van een wandeling met de hond. Het was rond 18:00 uur op een avond in december. Qi was op dat moment in Nederland, en druk bezig met de voorbereiding van het inburgeringsexamen. Hij had uit zijn hoofd moeten leren dat er in Nederland “veel mensen” wonen.

Shanghai telt ongeveer 19 miljoen inwoners, met een bevolkingsdichtheid van 2945 inwoners per vierkante kilometer. Ruim de helft van de bevolking woont echter in het stadscentrum van 670 vierkante kilometer. Hier is de bevolkingsdichtheid dus bijna 15.000 inwoners per vierkante kilometer. (Ter vergelijking: Shanghai heeft ongeveer dezelfde oppervlakte als de provincie Utrecht. De bevolkingsdichtheid in de provincie Utrecht is 845 inwoners, die in de stad Utrecht ongeveer 3000 inwoners per vierkante kilometer.)

Eenvijfde van de wereldbevolking woont in China, en dat aantal (1,3 miljard) groeit nog steeds. Volgende week heeft zeker de helft daarvan vakantie in verband met de Dag van de Arbeid. China kent drie nationale vakanties van elk een week. De vakanties zijn in 1999 ingesteld om de levensstandaard te verhogen, het binnenlands toerisme te bevorderen, en de bevolking in staat te stellen langeafstandsbezoeken af te leggen. De vakanties gaan gepaard met extreme drukte. Wat een rust zal dat straks zijn, terug in het Nederland met “veel mensen”.

Een vriend van Qi heeft eergisteren een verkeersongeluk gehad. Hij is aangereden op zijn motor. In het ziekenhuis bleek dat hij twee gebroken ribben had, en zijn arm moest op meerdere plaatsen worden gehecht. Hij moet een paar dagen in het ziekenhuis blijven.

Het verkeer in China is een chaos. Het meestgebruikte onderdeel van een Chinese auto is de claxon. De buitenspiegels lijken geen functie te hebben, en de binnenspiegel wordt vaak alleen gebruikt om naar de buitenlander op de achterbank te kijken. Chinese automobilisten lijken maling te hebben aan verkeersregels, en vooral aan medeweggebruikers. Auto’s wisselen —zonder in de spiegels te kijken— van rijbaan. Als er op die rijbaan een andere auto komt aanrijden, is het de bedoeling dat de bestuurder van de desbetreffende auto op de claxon drukt. Het is drukken of weggedrukt worden.

Buiten de grote steden is het nog erger. Er is minder verkeer zodat men met minder medeweggebruikers rekening hoeft te houden. Het verkeer is wel veel gevarieerder, met grotere verschillen in snelheid, waardoor vaker ingehaald wordt. Bij een busrit van Tunxi naar Hangzhou schroomde onze chauffeur niet om in bochten —zonder enig overzicht— in te halen. Halverwege de rit werd gestopt op een rustplaats. Op het toilet hingen nietsverhullende foto’s met als gevolg van verkeersongelukken verbrijzelde en uit elkaar gereten lichamen, met de oproep voorzichtig te rijden. Ik vond de foto’s schokkend maar de overige passagiers leken er niet (meer?) van onder de indruk. Onze chauffeur moest in ieder geval niet plassen.

Lui Dongwei werkt sinds 1993 bij de Chinese spoorwegen. Hij is destijds begonnen als kolenschepper op een stoomlocomotief, toen er nog een maximum snelheid van 40 à 50 kilometer per uur gold op het spoor. Nu —veertien jaar later— werkt hij als machinist op een van de 218 nieuwe hogesnelheidstreinen, die sinds afgelopen woensdag worden ingezet. Dit jaar gaan er in totaal 514 van dergelijke treinen rijden. De maximum snelheid op het spoor is sinds 1997 zes keer verhoogd, tot de huidige 250 kilometer per uur. China ontwikkelt zich in sneltreinvaart.

Chinezen doen doorgaans hun schoenen uit bij de voordeur. Binnenshuis lopen ze op slippers of sloffen. Soms worden voor de slaapkamer zelfs aparte slippers gebruikt of worden de slippers uitgedaan. De schoenen worden meestal binnen bij de voordeur neergezet. Om bij onze voordeur te komen moet je eerst door een hek. Wij zetten onze schoenen meestal in de ruimte tussen het hek en de voordeur, omdat we het hek altijd op slot doen. Het hek biedt ook toegang tot de voordeur van het naastgelegen appartement, dat momenteel leeg staat.

Gistermiddag (Qi was even weg) hoorde ik het hek en de voordeur open en dicht gaan. De nieuwe buren, zo dacht ik. Nadat ze vertrokken waren, bleken onze schoenen verdwenen! En het hek zat weer op slot. Qi heeft meteen onze huisbazin gebeld, die hier binnen een kwartier was. Ze nam de zaak hoog op. Inmiddels had ze al naar de vorige eigenaar gebeld met de vraag de nieuwe eigenaren te achterhalen. Opnieuw pakte ze haar telefoon, ditmaal om de politie te bellen. “We hebben hier een buitenlander. Zijn schoenen zijn gestolen!” De politie komt normaliter niet voor dit soort zaken, maar omdat hier de internationale betrekkingen in het geding waren stond even later ook de politie voor de deur. De zaak wordt tot op de bodem uitgezocht!

Het aantal auto’s in privébezit is in China het afgelopen jaar met ruim eenderde (!) toegenomen. Sinds het particulieren sinds de jaren 80 is toegestaan een auto te bezitten, neemt het aantal onverminderd toe. Vooral de laatste jaren is sprake van een enorme stijging, onder meer als gevolg van de ontwikkeling van de Chinese auto-industrie (meer aanbod, lagere prijzen) en diverse campagnes van de Chinese overheid om het privébezit van auto’s te stimuleren.

De infrastructuur is niet berekend op zoveel auto’s. Zo zijn er nauwelijks parkeerplaatsen en leiden de groeiende verkeersstromen steeds vaker tot verkeersopstoppingen, met name in Beijing. De aanslag op het milieu is enorm, onder meer in de vorm van luchtvervuiling en het gebruik van natuurlijke hulpbronnen.

Met het stijgende welvaartsniveau kunnen steeds meer Chinezen zich een auto veroorloven. Inmiddels telt China 12 miljoen privéauto’s. Dat is bijna één auto per 100 Chinezen. Het aantal auto’s in 2020 zal —volgens diverse schattingen— 170 miljoen bedragen.

Het stadsdeel Pudong, ten oosten van de Huangpu-rivier, bestond twee decennia geleden nog vooral uit landbouwgrond. Nu staat het er vol met wolkenkrabbers en is Pudong het financiële en commerciële centrum van China, met de ambitie om het centrum van heel Azië te worden. De Jin Mao toren telt 88 verdiepingen en is met ruim 420 meter nu nog het hoogste gebouw in China. Het is bijna ingehaald door het naastgelegen Shanghai World Financial Center, dat bij voltooiing 101 verdiepingen telt en 492 meter hoog is. Ruim 10% van ’s werelds hoogste gebouwen staat inmiddels in Shanghai, en dat percentage zal de komende jaren alleen maar toenemen. De huur-/koopprijzen per vierkante meter behoren eveneens tot de hoogste ter wereld.

Het gebouw waarin wij wonen telt 26 verdiepingen. Wij wonen op de negende. Of de achtste, als je op de Nederlandse manier telt. De begane grond zien Chinezen namelijk als de eerste verdieping. Elke morgen horen we “wǒ lài le!” Het is de handelaar die oude elektrische apparaten opkoopt, en op zijn bakfiets al roepend tussen de hoge woontorens doorrijdt. “Ik kom eraan!”

Sinds gisteravond zijn we terug in Shanghai. We zijn niet per nachttrein teruggereisd, maar hebben een binnenlandse vlucht genomen vanaf Beijing. Het ticket was 580 yuan (ongeveer € 58) per persoon. Elk uur is er wel een vlucht van Beijing naar Shanghai, waarbij de grootste vliegtuigen worden ingezet. En ze zitten allemaal vol, zoals bleek bij aankomst. De taxi’s (Shanghai telt er ongeveer 40.000) reden af en aan. Desondanks duurde het wachten op een taxi bijna even lang als de vlucht zelf.

Piloten van Chinese luchtvaartmaatschappijen —Air China, waarmee wij vlogen, inbegrepen— zijn doorgaans afkomstig uit de luchtmacht. Ze besturen de grote passagiersvliegtuigen alsof het wendbare militaire toestellen zijn. Zo wordt er steiler gestart en bij de landing wordt soms vergeten dat er ook nog 400 passagiers in het vliegtuig zitten.