88N88

Er wordt wat afgerocheld in Beijing. Misschien komt het doordat de lucht zo droog en stoffig is, waardoor de bewoners vaker de behoefte voelt de keel eens goed te schrapen. In aanloop naar de Spelen is de overheid er alles aan gelegen deze gewoonte te beperken. Overal in de stad hangen spandoeken waarin het volk wordt opgeroepen de buitenlandse bezoekers gastvrij te ontvangen en vooral om zich voorbeeldig te gedragen.

Een andere kwestie die de overheid zal moeten aanpakken is het verkeer. Omdat Beijing zo groots en weids is opgezet moeten mensen langere afstanden afleggen om op de plaats van bestemming te komen. De verkeersopstoppingen in de stad zijn berucht en het openbaar vervoer zit vaak overvol. Er wordt gebouwd aan ongeveer tien nieuwe metrolijnen, waarvan slechts een deel volgend jaar gereed zal zijn. Ook worden wegen verbreed om de groeiende verkeersstromen aan te kunnen. Waarschijnlijk zal de overheid meer rigoureuze maatregelen aankondigen rondom te spelen, zoals privéauto’s de toegang tot de stad ontzeggen.

Het rochelen lijkt in ieder geval af te nemen. Zou de overheid ook spandoeken ophangen voor de buitenlandse bezoekers, waarin ze worden gevraagd niet hun neus te snuiten in zakdoeken om deze vervolgens in hun zak te stoppen? Chinezen vinden het meedragen van je eigen snot namelijk ronduit smerig.

Ons hotel is gevestigd in een hutong, een wijk met smalle straatjes. Hutongs waren typerend voor Beijing, maar velen zijn of worden gesloopt om plaats te maken voor grote, moderne kantoorcomplexen, winkelcentra en woontorens. Het hotel is nieuwbouw, maar heeft een traditionele architectuur. Zo staat het gebouw ten noorden van een binnenplaats en heeft een oost- en westvleugel. Ten zuiden van de binnenplaats staat een muur met de toegangspoort. De oude huizen hadden alleen ramen aan de binnenplaats die —voornamelijk gericht op het zuiden— optimaal gebruik maakten van de warmte van de zon. De blinde buitenmuur beschermde tegen de kou.

De afgelopen dagen zijn we onder meer naar de keizerlijke paleizen en tempels geweest. Het contrast met de hutongs is groot, want de keizerlijke complexen zijn allesbehalve klein. Zo beslaat de Verboden Stad een oppervlakte van 101 hectare en wordt omringd door een brede gracht en een ruim 10 meter hoge muur. Het zal echter geen toeval zijn dat de vele hallen eveneens op het zuiden gericht zijn.

Beijing is groots en weids opgezet. De hoofdstad heeft brede avenues die de stad in meerdere ringen omsluiten. Momenteel is de zevende ring in aanbouw. Het stratenplan is symmetrisch en de straten lopen evenwijdig of staan haaks op de noord-zuidas.

Tian’anmen is het symbool van de macht. Op deze poort werd in 1949 de Volksrepubliek China uitgeroepen. Chang’an avenue —welke wordt gebruikt voor militaire parades— scheidt de poort van Tian’anmen Plein, dat met 440.000 vierkante meter het grootste plein ter wereld is en plaats biedt aan ruim één miljoen mensen. Elke toegang tot het plein wordt bewaakt door een militair. Ook op het plein zelf lopen militairen en politieagenten, zowel in uniform als in burger. Overal hangen bewakingscamera’s die alles wat op het plein gebeurt registreren.

Op het moment dat we voor Tain’anmen lopen ontstaat enige opschudding. Door de portofoon van de militair die naast ons staat volgen de instructies zich in rap tempo op. Om —voor ons onduidelijke redenen— wordt iemand aan handen en voeten meegesleurd en afgevoerd in een gereedstaand politiebusje. Het aanwezige volk beweegt zich even om het gebeuren beter te kunnen aanschouwen. Maar al snel is de betrekkelijke rust voor de poort wedergekeerd. Men zet alles op alles om een herhaling van de opstand in 1989 te voorkomen.

De aarde is beige van kleur. De meeste grond ligt er brak bij en het gras is verdord. De geulen voor de afwatering liggen er droog bij. De bakstenen —waarvan de huizen zijn gebouwd— hebben dezelfde kleur als de aarde. Ochtendmist hangt boven het land. Het geeft een wat troosteloze indruk. Maar een aantal bomen heeft lichtgroene blaadjes en hier en daar zijn gewassen geplant. De lente komt.

Deze streek ligt ter hoogte van de Gobi woestijn. De wind voert woestijnzand mee, waardoor het vaak droog en stoffig is. De verandering in het landschap is duidelijk zichtbaar als de nachttrein de ochtend inrijdt. We zijn op weg naar Beijing, ruim 1400km ten noorden van Shanghai. Een enkele reis kost 298 yuan (ongeveer €30,00). Enige behendigheid is vereist om in de bovenste bedden te komen, de harde bedden zijn smal en rechtop zitten is onmogelijk, maar we hebben redelijk goed geslapen. Gisteravond om 20:00 uur zijn we vertrokken uit Shanghai en over twee uur (bijna veertien uur later) komen we aan in Beijing.

Bij het kopen van een treinkaartje maak je feitelijk een reservering voor een bepaalde trein op een bepaalde tijd en datum. Op het kaartje staat een stoelnummer of —als er geen zitplaatsen meer beschikbaar zijn— dat het een staanplaats betreft. Zeker voor de langere trajecten zijn zitplaatsen vaak dagen van te voren uitverkocht. De prijs van het kaartje is afhankelijk van de afstand en de ‘klasse’ waarin gereisd wordt. In communistisch China wordt uiteraard niet over ‘klassen’ gesproken. Treinen hebben harde en zachte stoelen en/of harde en zachte bedden. De zachte varianten zijn niet alleen zachter, maar zijn ook groter en hebben meer ruimte.

Treinkaartjes kunnen alleen aan het loket worden gekocht. Het kopen van een kaartje neemt veel tijd in beslag, vooral omdat mensen op het laatste moment een andere trein moeten kiezen omdat er voor de trein waarvoor ze aanvankelijk kaartjes wilden kopen geen zitplaatsen meer beschikbaar zijn. Alle alternatieven worden dan aan het loket doorgesproken. En dan maar hopen dat de lokettist geen pauze gaat houden voordat jij aan de beurt bent, want dan gaat het loket een half uur dicht en kun je achteraan aansluiten bij een andere rij.

Bij het betreden van het station wordt de bagage gescand en moet je door een detectiepoortje. Daarna neem je plaats in de wachtruimte. Voor de harde en zachte stoelen zijn op de grotere stations aparte wachtruimtes, de laatste met luxe fauteuils. Enige tijd voordat de trein vertrekt mag je door de kaartjescontrole en op het perron. Zodra de controle begint weten de meeste Chinezen niet hoe snel ze zich naar het perron moeten begeven. Ook het instappen zelf gaat gepaard met veel geduw, alsof men bang is niet mee te kunnen. Het blijft me verbazen hoe zelfs oudere mensen zich een weg naar binnen banen.

Bij het kopen van een kaartje is het niet mogelijk om stoelen naast elkaar te reserveren. Daarom wordt er de eerste minuten na vertrek druk onderhandeld en van plaats gewisseld met medepassagiers. Als de trein stopt bij een station nemen de mensen met een staanplaats de vrijgekomen zitplaatsen in, die ze een paar minuten later vaak weer moeten afstaan aan de zojuist ingestapte passagiers. Het is wat omslachtig, reizen per trein in China.

Qi’s ouders wonen in Shangyu, ongeveer 100km ten oosten van de miljoenenstad Hangzhou, de hoofdstad van de provincie Zhejiang. Shangyu is —naar Chinese begrippen— een klein stadje, maar qua inwonersaantal doet het niet onder voor Nederland’s grootste steden. Ondanks haar omvang zijn buitenlanders een unicum in Shangyu. Bij het instappen van de taxi kon de chauffeur zijn ogen amper van de binnenspiegel afhouden. “Is dat een échte buitenlander?”, vroeg hij verwonderd aan Qi. De beste man had weer wat te vertellen thuis.

De flat waarin Qi’s ouders wonen, staat naast een pand waarin voorheen een katoen-/zijdefabriek was gevestigd. Qi’s ouders werkten beide in deze fabriek en hebben elkaar hier leren kennen. Na hun huwelijk namen Qi’s ouders hun intrek in deze flat, die was bedoeld voor de fabrieksarbeiders. Het appartement is gelegen op de vijfde van in totaal zes woonlagen. Het flatgebouw zelf is —evenals de panden in de omgeving— redelijk verwaarloosd, maar binnen is alles goed onderhouden. Binnen vijf jaar zullen de bewoners wellicht worden uitgekocht en moeten verhuizen omdat de overheid nieuwbouw wil realiseren.

Ondanks de taalbarrière voel ik me altijd zeer welkom bij Qi’s ouders. We worden altijd bijzonder gastvrij ontvangen. Qi’s moeder brengt uren door in de keuken om de meest heerlijke gerechten te bereiden. We waren in Shangyu van vrijdagmiddag tot zondagochtend en hebben twee uitgebreide diners en een uitgebreide lunch voorgeschoteld gekregen. Heerlijk, maar te veell! Gelukkig weet ik naast “het is lekker” ook hoe ik “ik zit vol” kan zeggen in het Chinees.

Aan het begin van de middag heeft Qi naar het consulaat-generaal gebeld om te informeren naar de status van de MVV. Deze bleek gereed te zijn, dus konden we naar het consulaat om Qi’s paspoort —met de MVV erin— af te halen.

We hadden gevraagd of de MVV eind juni kon ingaan omdat we dan pas naar Nederland reizen. Met de MVV wordt namelijk ook een Schengenvisum afgegeven voor drie maanden. De ingangsdatum was echter op vandaag gezet, zodat het visum na aankomst in Nederland nog maar een paar dagen geldig zou zijn. Binnen vijf minuten had men een nieuwe sticker in het paspoort geplakt, met de gewenste ingangsdatum.

We hebben meteen een ticket voor Qi geboekt. We wilden graag samen reizen, maar Qi kon een ticket kopen dat aanzienlijk goedkoper was. Het prijsverschil was dusdanig groot (bijna de helft) dat we hebben besloten dan maar apart te reizen. Ik vertrek 28 juni in de ochtend, en vlieg met Finnair via Helsinki naar Amsterdam, waar ik ’s avonds aankom. Op dat moment vertrekt Qi. Hij vliegt met Air China en Air France via Parijs naar Amsterdam, en komt de volgende ochtend aan.

Als ik mijn mobiele telefoon met Nederlandse simkaart hier aanzet, en hem vervolgens weer uitzet, dan krijgen bellers een Chinese mevrouw te horen die zegt dat ik niet kan opnemen. Aangezien dit bij de nietsvermoedende beller tot enige verwarring kan leiden, heb ik mijn telefoon voor vertrek naar China uitgeschakeld. Ik heb hier een simkaart en beltegoed gekocht, vooral om met Qi te kunnen bellen en sms’en.

De prijs van telefoonnummers varieert hier. Vooral combinaties van geluksgetallen maken een telefoonnummer duur. Zo staat de combinatie 168 voor de gemakkelijke weg tot voorspoed en geluk. Vooral bedrijven zijn bereid grif geld neer te tellen voor een telefoonnummer met deze cijfers. Het duurst zijn de telefoonnummers met veel opeenvolgende achten. De combinatie 514 daarentegen klinkt als ‘ik wil dood’. Deze nummers zijn aanzienlijk goedkoper.

Mijn telefoonnummer was een koopje: 100 yuan inclusief 50 yuan beltegoed, en toch maar één vier erin. (100 yuan is ongeveer €10,00.)