88N88

Ons bezoek aan ‘klein Rusland‘ is voorbij. Chinezen vinden een paar dagen naar Hainan voldoende en de reisorganisaties passen hun aanbod hierop aan. Russen blijven langer, wellicht omdat de reis zelf (ticket en visum) voor hen duurder is en ook langer duurt. Ik werd steevast in het Russisch aangesproken, waarop ik steevast in het Chinees antwoordde. En in restaurants werden standaard mes, vork en lepel voor me neergelegd, welke ik standaard kon weigeren ten gunste van eetstokjes. “Die Russen willen altijd bestek, zelfs als ze Chinese gerechten bestellen!”, aldus een van de serveersters. Dit vatte ik maar op als een compliment. Inburgering op dit punt geslaagd.

Mijn bezoek aan Hainan leverde nog meer verwarring op. Chinezen zijn geen echte zonnebaders. Een gebruinde huid wordt in verband gebracht met een lagere status, omdat beroepen die buiten uitgeoefend worden vaak minder aanzien hebben. Chinezen gebruiken daarom een paraplu om zich te beschermen tegen de zon. Ingeburgerd als ik inmiddels ben, liep ook ik met een paraplu rond, maar dan omdat ik al genoeg verkleurd was. Westerlingen doen dit niet en mijn gedrag leverde daarom wat verbaasde blikken op, zowel bij de Westerlingen als de Chinezen overigens. Zo leidt mijn inburgering nog tot een spagaat tussen twee culturen.

De tegeltjes in de badkamer doen niet vermoeden dat we op Hainan zijn beland. Aangezien hier sinds mensenheugenis alleen regen uit de lucht valt, is het besneeuwde landschap op de tegeltjes enigszins misplaatst.

Naast Chinezen komen er vooral veel Russen naar Hainan. Dat is omdat Hainan voor de Russen goedkoper is dan soortgelijke bestemmingen, aldus de eigenaresse van het restaurant waar we vanavond aten. Alles is op de Russen ingesteld. Op straat zie je veel Russisch en de restaurants serveren vooral Russische gerechten. De menukaart in ons restaurant was tevens in het Russisch opgesteld en de serveersters waren zelfs de taal machtig. De temperatuur van de airconditioning was overigens aangepast aan de decoratie op de bar, met een heuse nepkerstboom en witte kerststerren. Een kerstman vervolmaakte het geheel.

Maar we zijn écht op Hainan, in China. Het telefoonnummer van ons hotel telt acht achten. De kamerprijzen zijn afgerond op 88 yuan. Ons kamernummer is 8808. Kamer 8888 is even verderop en ongetwijfeld de duurste kamer van het hotel. En na één dag op Hainan brengt zelfs mijn huidskleur geluk.

Zon, een helderblauwe zee, witte stranden, wuivende palmbomen… Vanmiddag vertrekken we naar Hainan, een tropisch eiland in het zuidoosten van China. We vliegen naar Sanya, de meest zuidelijke stad van het land, en verblijven in Dadonghai, omgeven door bergen en gelegen aan zee. Het zeewater is er rond de 30 graden, evenals de landtemperatuur. De stranden schijnen de mooiste van heel China te zijn: breed, schoon en rustig. Even frisse lucht happen.

Op de metrostations in Shanghai zijn automatische deuren geplaatst aan de randen van het perron, die pas open gaan als de metro stilstaat. Deze deuren zijn geplaatst omdat teveel mensen op het spoor terecht kwamen en werden overreden. En dan ging het niet alleen om mensen die een einde aan hun leven wilden maken en voor de metro sprongen, maar ook om mensen die in de drukte van het perron af werden geduwd. Zeker in de spits is lichamelijk contact met medepassagiers onvermijdelijk, en zonder duwen kan het lang duren eer je mee kunt. Als je netjes wacht tot iedereen is ingestapt, dan is de metro vol. Niet ‘vol’ naar Nederlandse begrippen, maar ‘vol’ naar Chinese begrippen. Echt vol dus. Desondanks is de metro —ook in de spits— de meest aangename manier om je te verplaatsen in Shanghai. Bovengronds zorgen verkeersopstoppingen namelijk regelmatig voor vertraging.

Metrostations hebben soms vele in- en uitgangen, die vaak heel ver van elkaar boven de grond uitkomen. Zo wonen wij in de buurt van Xujiahui, een van de grootste stations van de stad, dat veertien in- en uitgangen telt. Het ligt onder een druk kruispunt, en wordt door voetgangers tevens gebruikt om aan de andere kant van de straat te komen. In het begin gebeurde het wel dat ik ergens anders uitkwam dan waar ik had verwacht, maar inmiddels weet ik er de weg en raak ik ook steeds meer gewend aan de drukte. Al dreigde ik gisteren even tussen de deuren van het perron en de metro te geraken. Volgende keer toch maar iets harder duwen.

Alles wijst erop dat mijn schoenen zijn ontvreemd door onze nieuwe buren. De buurvrouw bevestigde dat haar dochter en moeder inderdaad op de bewuste datum in het appartement zijn geweest, maar van verdwenen schoenen zei ze niets te weten. Haar dochter en moeder zouden zoiets in ieder geval nooit doen! Of Qi soms wilde beweren dat zí­j de schoenen hadden meegenomen?

De buurvrouw kon de schoenen onmogelijk teruggeven, zelfs al zou ze het gewild hebben. Ze kon niets anders dan ontkennen. Toegeven zou namelijk een aantasting van de eer zijn; het zou tot gezichtsverlies leiden. Eer of ‘gezicht’ is enorm belangrijk in China, en aantasting of verlies ervan probeert men te voorkomen. Het verliezen van ‘gezicht’ naar aanleiding van een gebeurtenis is erger dan de gebeurtenis zelf. Een leugentje om bestwil wordt hier begrepen.

Dat Chinezen bij ontmoetingen een afwachtende houding aannemen kan tevens verklaard worden uit de angst voor gezichtsverlies. Het stellen van vragen kan immers —zowel bij degene die de vraag stelt als degene die hem moet beantwoorden— tot gezichtsverlies leiden. Vragen worden daarom vermeden en antwoorden zijn vaag. Eer is belangrijker dan eerlijkheid.

Omdat mijn bankpas binnenkort verloopt heb ik extra gepind, zodat we voldoende geld hebben tot ons vertrek naar Nederland. De grote hoeveelheid bankbiljetten paste amper in mijn portemonnee, aangezien de grootste coupure 100 yuan is (ongeveer € 10). Om valsmunterij tegen te gaan worden er geen biljetten van een hogere waarde uitgegeven. Naast biljetten van 100 yuan zijn er biljetten van 50, 20, 10, 5 en 1 (= € 0,10). Eén yuan bestaat uit 10 jiao, met biljetten van 5 en 1 (= € 0,01). Eén jiao bestaat vervolgens uit 10 fen, maar de fen (= € 0,001) is uiterst zeldzaam. Naast de biljetten zijn er ook munten van 1 yuan en 5 en 1 jiao in omloop. In Shanghai heeft men een voorkeur voor de munten, terwijl men in Beijing liever de biljetten gebruikt.

Veel financiële transacties in China gebeuren nog contant, zoals het uitbetalen van loon. Ook gas-, water- en elektriciteitsrekeningen worden vaak maandelijks contant betaald, bijvoorbeeld op het postkantoor. Banken worden vooral gebruikt voor lenen en sparen. We komen er soms om geld te storten als Qi zijn creditcard heeft gebruikt. De creditcard is dus niet gekoppeld aan een bankrekening, zoals in Nederland gebruikelijk is. In de hal staan banken in rijen opgesteld, waar doorgaans veel mensen lang moeten wachten op hun beurt. Gelukkig kan het storten van geld via een automaat.

In Shanghai is sowieso meer geautomatiseerd dan in Beijing. Dat verklaart wellicht de voorkeur voor munten. Metrokaartjes kunnen in Shanghai met een automaat worden gekocht, terwijl je daarvoor in Beijing op een loket bent aangewezen. Ook kun je in Shanghai soms de bus betalen door munten in een metalen kistje te werpen. In Beijing daarentegen zit op elke bus een kaartjesverkoopster. Die zijn overigens niet blij als je twee kaartjes van 1,5 yuan per stuk betaald met een biljet van 50, zo weten we uit ervaring. We kregen ons wisselgeld in biljetten van 1.

Het restaurant beneden is heropend na een verbouwing van twee weken. Op de vloer liggen nieuwe witte tegels. Het meubilair en de indeling zijn onveranderd, al zijn de banken wel opnieuw bekleed met zalmkleurig in plaats van donkerbruin nepleer. De muren én het plafond zijn voorzien van behang met roze bloemetjesmotief. De tl-verlichting is vervangen door plafonnières die nóg meer licht geven. Achter de glazen pui zijn felgekleurde lampjes opgehangen en aan de gevel knipperende led-strips bevestigd.

De eigenaresse kwam ons vol trots haar nieuwe bling bling servettenhouder laten zien, afgezet met blauwe nepsteentjes. Om het restaurant een chiquere uitstraling te geven heeft ze het personeel in uniform gestoken. De serveersters dragen een rode hoofddoek en blouse, en een zwart rokje. Ze zijn overigens nog niet helemaal gewend aan hun nieuwe rol. Er wordt nog als vanouds geschreeuwd richting keuken. En met het nieuwe plastic servies heeft het restaurant gelukkig niets van haar authenticiteit verloren.

Bij het bezoeken van een kapper is enige voorzichtigheid geboden. In sommige kapperszaken kan men allesbehalve knippen, maar worden wel andere diensten verleend. Prostitutie is verboden in China maar wordt op deze manier oogluikend toegelaten. De hoerententen zijn niet van de echte kapperszaken te onderscheiden, aan de buiten- noch aan de binnenkant. Het is dus een kwestie van eerst goed kijken of er werkelijk geknipt wordt.

We zijn deze week naar een (echte) kapper geweest. Qi had er eerder zijn haar laten knippen, dus het was vertrouwd. Desondanks was ik er niet helemaal gerust op. Mijn dunne Nederlandse haar is toch anders dan het dikke Chinese haar, en wat als mijn kapper nog nooit iets anders gekapt had dan een Chinees? Hij ging in ieder geval bijzonder voorzichtig te werk en had er een half uur later amper iets afgehaald. Maar dat is niet erg, want dan kan ik binnenkort weer. Bij de prijs van 20 yuan (ongeveer € 2) is namelijk het voor- en achteraf wassen van het haar én een heerlijke hoofdmassage inbegrepen. Zo zijn de echte kapperszaken toch ook een beetje verwenhuizen.