88N88

Ruim een halfjaar geleden had Qi een sollicitatie lopen op Schiphol. Omdat het een baan achter de paspoortcontrole betrof, heeft zijn beoogd werkgever destijds een veiligheidsonderzoek aangevraagd bij de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD).

Qi vond ondertussen een andere baan, maar het bedrijf op Schiphol heeft blijkbaar verzuimd dit aan de AIVD te melden. Want vandaag kwam er een brief van de AIVD, waarin ze schrijft dat ze het voornemen heeft de ‘Verklaring van geen bezwaar’ te weigeren. Reden? Qi woont korter dan vijf jaar in Nederland. Dat hij de Nederlandse nationaliteit heeft maakt daarin geen verschil.

Voor de baan die Qi nu heeft, in Duitsland, was een soortgelijk veiligheidsonderzoek nodig. De hiervoor benodigde documenten kon hij per e-mail naar de Duitse veiligheidsdienst sturen. Binnen vijf minuten kreeg hij een positief besluit retour. Hij heeft nog nooit in Duitsland gewoond.

Vijf jaar geleden toog ik naar Shanghai met in mijn bagage lesmateriaal Nederlands. Qi en ik hadden besloten voorbereidingen te gaan treffen voor Qi’s mogelijke verhuizing naar Nederland, en daarvoor zou hij Nederlands moeten leren. Qi werkte destijds als steward voor Lufthansa met als standplaats Shanghai. Van Shanghai vloog hij op en neer naar Frankfurt of München, en vandaar soms op en neer naar Beijing of Hongkong. Die baan (zijn droombaan!) zou hij bij een verhuizing naar Nederland moeten opgeven. Ons plan was dat Qi, eenmaal in Nederland, weer een baan als steward zou proberen te vinden.

Voor het zover was moesten er wel bergen verzet worden. En wie bergen wil verzetten moet beginnen met het wegdragen van kleine steentjes, aldus een Chinees gezegde. Daar begonnen we dan maar mee, ook al was niet te overzien wat we precies achter de bergen zouden aantreffen.

Qi maakte een vliegende start met Nederlands leren. Binnen anderhalf jaar slaagde hij voor het Staatsexamen NT2 en was hij ingeburgerd. Desondanks werd zijn Nederlands niet goed genoeg bevonden bij een sollicitatie als steward. Hij probeerde het ook diverse malen bij zijn oude werkgever, maar Lufthansa wees hem steeds af, vermoedelijk omdat zijn Nederlandse verblijfsvergunning niet geldig was in Duitsland. Uiteindelijk vond Qi een baan op Schiphol, op de grond, vóór de paspoortcontrole, want een baan daarachter zo goed als onmogelijk vanwege het vereiste veiligheidsonderzoek. Dat alles frustreerde, vooral omdat we het anders hadden gepland. Nederland bleek kleiner dan ik dacht, en Europa verder weg. Richting Qi voelde ik me daar schuldig over en dacht vaak: was ik maar naar China verhuisd, dat was voor ons beide makkelijker geweest.

Reikhalzend keken we uit naar het moment waarop Qi de Nederlandse nationaliteit kon aanvragen. Met een Nederlands paspoort zou hij ten slotte veel meer kans maken op een baan als steward. De naturalisatieprocedure kon niet snel genoeg gaan, want voor het eerst in jaren had KLM vacatures. Het lukte om voor de sluitingsdatum te reageren, Qi kwam door de telefonische voorselectie, en werd uitgenodigd voor een eerste gesprek. Maar voor KLM moet je vloeiend en accentloos Nederlands spreken, wat moeilijk is voor iemand die amper vier jaar in Nederland woont. En uiteindelijk werd hij daar ook op afgewezen.

Tegelijkertijd wilde hij opnieuw solliciteren bij Lufthansa. Maar als je daar eerder hebt gesolliciteerd mag je het pas na één jaar weer proberen. De laatste poging was korter dan een jaar geleden, maar de vermoedelijke reden om hem steeds af te wijzen was na zijn naturalisatie vervallen. Via een oud-collega kwam hij in contact met de nieuwe leidinggevende en kreeg toestemming te solliciteren. Hij kwam door de voorselectie en werd uitgenodigd voor een gesprek, op 20 mei in Frankfurt.

Op 3 juni kwam het geweldige nieuws dat Qi de baan krijgt, behoudens een medische keuring en veiligheidsonderzoek. Inmiddels zijn beide met goed gevolg doorlopen en mag met een aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid worden aangenomen dat Qi vanaf half september bij Lufthansa gaat werken!

Qi wordt gestationeerd in Frankfurt, en zal vandaar op en neer vliegen naar vijf Chinese bestemmingen: Beijing, Nanjing, Shanghai, Guangzhou en Hongkong. Hij zal voorafgaand aan elke vlucht naar Frankfurt moeten reizen, maar dat is te doen aangezien hij maar drie vluchten per maand zal hebben. Ongeveer vijf dagen weg, vijf dagen thuis. We hoeven dus niet naar Duitsland te verhuizen.

Vanaf 19 september heeft Qi eerst acht weken training met op het laatst twee trainingsvluchten. Hij krijgt een tijdelijk contract van drie jaar. Daarna is een vast dienstverband gebruikelijk.

We zijn enorm blij. Het voelt alsof de cirkel rond is. Ons plan is gerealiseerd, al hebben we het enkele keren moeten bijstellen, en duurde het langer dan voorzien. En vijf jaar duurt lang als je moet wachten.

Vorige week is Qi —met terugwerkende kracht vanaf 23 december 2010— Nederlander geworden. Hare Majesteit de Koningin heeft op voorgenoemde datum per Koninklijk Besluit het Nederlanderschap verleend aan Qi. Dat besluit werd pas geldig nadat dit aan hem bekend was gemaakt tijdens een naturalisatieceremonie. Tijdens de ceremonie heeft Qi moeten beloven dat hij de grondwettelijke orde van het Koninkrijk der Nederlanden, haar vrijheden en rechten zal respecteren, en moeten verklaren dat hij de plichten die het staatsburgerschap met zich meebrengt getrouw te zullen vervullen.

Met het uitspreken van “dat verklaar en beloof ik” was Qi geen Chinees meer. De Chinese wet staat een dubbele nationaliteit namelijk niet toe. Qi was dus automatisch met terugwerkende kracht Chinees-af. Dat betekent dat hij nu een visum nodig heeft om naar China te gaan, net zoals elke andere Nederlander. Daarentegen kan hij nu vrij reizen naar zo’n-beetje-de-rest-van-de-wereld, en als er wel een visum nodig is dan kan hij er makkelijker aan komen. Dat was ook de belangrijkste reden voor Qi om te willen naturaliseren. Hij wil zijn oude werk als steward weer oppakken, en daarvoor moet hij een Europees paspoort hebben. Dat paspoort kon en heeft hij deze week aangevraagd.

Verder is er weinig veranderd. We hebben het einde van de procedures en examens gevierd in een Chinees restaurant. Het is ijdele hoop om te denken dat hij ooit warm zal worden van een oer-Hollandse stamppot.

Het zou ook eens in één keer goed gaan…

Vorige week woensdag verstreek de in de brief van de IND genoemde termijn waarbinnen Qi een uitnodiging voor de naturalisatieceremonie zou ontvangen. En de uitnodiging was er dus nog niet. Ik heb daarop gebeld met de gemeente, afdeling burgerlijke stand. Een medewerker vertelde dat het wegens drukte in grote steden vaak langer duurt dan zes weken. De collega die er meer over wist was er niet, maar ik mocht wel een e-mail sturen.

Vanmorgen was hier nog geen reactie op, dus ben ik opnieuw gaan bellen. Eerst naar de IND, om te vragen wat nu precies de wet- en regelgeving hieromtrent is. De IND-medewerkster vertelde dat de gemeente de betrokkene binnen zes weken na de dag van dagtekening van het naturalisatiebesluit moet oproepen om te verschijnen op een ceremonie, dat de ceremonie zelf binnen zes weken na deze oproep moet plaatsvinden, en dat dit wettelijke termijnen betreft. Verder kon ze zien dat het besluit inzake Qi’s naturalisatieverzoek al op 23 december was genomen, bijna acht weken geleden.

Daarna opnieuw naar de gemeente gebeld, in een ‘iets meer volhardende modus’ dan vorige week, met als resultaat dat Qi vanmiddag nog naar een ceremonie kan. Vanmiddag nog!

Gek… Ik wist dat dit moment zou komen, maar nu het opeens zo snel komt is het een vreemde gewaarwording. We zijn al ruim vierenhalf jaar bezig met procedures en examens. We rolden van het één in het ander. En nu heb ik nog krap vijf uur om aan het idee te wennen dat we dat achter ons kunnen laten.

En weer een stapje verder… Volgend op het positief advies van de IND, heeft het Hare Majesteit behaagt om een —vooralsnog ongeldig— positief besluit te nemen:

Met deze brief informeer ik u over de voortgang van uw naturalisatieverzoek.

Hare Majesteit de Koningin heeft een positief besluit genomen op uw verzoek om naturalisatie. Het besluit wordt pas geldig als het door de gemeente op een naturalisatieceremonie aan u bekend is gemaakt. Dit betekent dat u verlenging van de geldigheidsduur van uw verblijfsvergunning moet aanvragen als uw verblijfsvergunning moet aanvragen als deze vóór de ceremonie verloopt.

Voor de bekendmaking van het besluit ontvangt u binnen zes weken een uitnodiging van de gemeente waar u woont.

Als die gemeente met andere gemeenten samenwerkt in het kader van de naturalisatieprocedure, kan het zijn dat u een uitnodiging ontvangt van een andere gemeente in de regio. Voor de behandeling van uw verzoek heeft dit verder geen gevolgen.

Om de afhandeling van het verzoek zo doelmatig mogelijk te laten verlopen, verzoek ik u de uitnodiging van de gemeente af te wachten. Ik verzoek u tussentijds géén contact op te nemen met de gemeente. Als u vragen heeft, kunt u bellen met de Immigratie- en Naturalisatiedienst. (…)

Vandaag heeft Qi de volgende brief ontvangen van de IND:

Naar aanleiding van uw verzoek om naturalisatie van 5 augustus 2010 deel ik u het volgende mee.

Vandaag heb ik uw verzoek om naturalisatie met een positief advies voorgedragen aan het departement van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Zodra het Koninklijk Besluit door Hare Majesteit de Koningin is ondertekend, zal ik u daarvan op de hoogte stellen. U zult daarna van de gemeente waar u woont een uitnodiging ontvangen voor het bijwonen van een naturalisatieceremonie. Tijdens deze ceremonie zal de bekendmaking van naturalisatie aan u worden uitgereikt.

In verband met de administratie afwikkeling van deze voordracht verzoek ik u rekening te houden met een verdere behandelduur van doorgaans acht tot tien weken vanaf datum dagtekening.

Op 20 juli heeft Qi zijn aanvraag tot naturalisatie ingediend op het stadhuis. Van alle procedures die we de afgelopen vier jaar hebben doorlopen is dit wel de meest eenvoudige. Deze keer geen ellenlange formulieren die moeten worden voorzien van tig bijlagen. Qi hoefde alleen zijn verblijfsvergunning en NT2-diploma te laten zien. Nadat de gemeente deze had bekeken moest hij twee weken later terugkomen voor het ondertekenen van het aanvraagformulier en het betalen van de leges (€ 567).

Nu is het een kwestie van wachten. Gisteren ontving hij van de IND de volgende brief, waarin het verdere verloop van de procedure wordt toegelicht.

Bij de gemeente heeft u op 05-08-2010 een verzoek om naturalisatie ingediend. De gemeente heeft uw documenten verzameld en naar de IND gestuurd. Wij hebben uw verzoek deze week ontvangen. Uw verzoek is onder dossiernummer (…) geregistreerd.

Wat gaat de IND met uw verzoek doen?
De IND gaat nu uw verzoek beoordelen en keurt dit wel of niet goed. De IND kan hiervoor enig onderzoek verrichten. Wanneer niet alle informatie in het naturalisatiedossier aanwezig is, kunt u daarover nog een brief ontvangen.

Wanneer hoort u van ons?
De wettelijke beslistermijn is een jaar, te rekenen vanaf de datum indiening van het verzoek dan wel de datum waarop u de leges heeft betaald. Gelet op de datum waarop u het verzoek heeft ingediend betekent dit dat ik uiterlijk op 04-08-2011 moet hebben beslist op uw verzoek om naturalisatie. Ik zal echter ernaar streven binnen 20 weken na heden een beslissing te nemen op uw verzoek om naturalisatie.

Binnen 20 weken zal ik u schriftelijk berichten of ik u zal voordragen voor verlening van het Nederlanderschap, uw verzoek niet inwillig, of meer tijd nodig heb om een besluit te nemen.

Wat gebeurt er na de beoordeling?
Als de IND uw verzoek goedkeurt, vraagt de IND aan Hare Majesteit de Koningin om het Koninklijk Besluit te ondertekenen. Dit duurt ongeveer vier weken. Als het Koninklijk Besluit is ondertekend krijgt u van de gemeente een uitnodiging voor de naturalisatieceremonie. Deze ceremonie vindt meestal plaats binnen zes weken na verzending van de uitnodiging. Tijdens deze ceremonie moet u eerst de verklaring van verbondenheid afleggen. Daarna wordt aan u de ‘bekendmaking van verlening van het Nederlanderschap’ uitgereikt. U wordt alleen Nederlander als u naar de ceremonie komt.

Als de IND uw verzoek niet inwilligt, krijgt u een brief van de IND. In deze brief staat waarom u geen Nederlander kunt worden. Tegen de niet inwilliging kunt u bezwaar maken. In de brief staat hoe u dit moet doen.

Ik herinner me mijn eerste bezoek aan een openbaar toilet in China nog. Dat was in de Verboden Stad in Beijing. Ik zie mezelf nog staan voor de ingang van het toilet, geld in de hand, zoekend naar een bordje met het tarief. Want hoeveel zou een plasje kosten in China? Een half uur eerder had ik voor een habbekrats een flesje water gekocht (ergo mijn nood), maar van het prijsniveau van de toiletten had ik nog geen idee. Zou daarvoor eenzelfde omrekenfactor gelden? Ik liet wat geld zien aan de beheerster van de wc’s, die daarop zwaaide met haar hand, gebarend dat ze het geld niet wilde hebben. Het toilet was, net zoals later bleek alle openbare toiletten in China, gratis.

Mijn eerste taxirit in China kostte iets van 18 of 19 yuan. Ik gaf 20 yuan en gebaarde dat het goed was zo. Maar tot mijn verbazing bleef de taxichauffeur zijn hand met wisselgeld (omgerekend zo’n 10 eurocent) naar me uitstrekken, ook nadat ik had gezwaaid op dezelfde manier als de mevrouw van de toiletten dat had gedaan. De verbazing bij Qi’s ouders was dan ook groot toen we hier uit eten gingen en een paar euro fooi achterlieten. Want in China doen ze niet aan fooi.

Qi’s ouders waren een maand in Nederland. Ze ervoeren het machteloze gevoel dat je hebt als je je niet verstaanbaar kunt maken, niets begrijpt van wat er om je heen gezegd wordt, en niets kunt lezen. Ze verbaasden zich over dezelfde dingen als ik tijdens mijn eerste bezoeken aan China, maar dan omgekeerd. Dat het hier zo rustig is, dat het verkeer zo geordend is, dat auto’s stoppen voor het zebrapad en nauwelijks toeteren, dat het zo schoon is op straat, dat winkels zo vroeg sluiten en op sommige dagen zelfs dicht zijn, en dat je in restaurants zo lang moet wachten op je eten (en dan toch nog fooi geeft!).

En zo zullen Qi’s ouders ook hun eerste openbare toiletbezoek in Nederland nog herinneren. “Moet je daarvoor betalen?! 50 cent?! Zo duur?!”