88N88

Alleen naar China is best een beetje eng een uitdaging. Normaal ben ik samen met Qi, en dan regelt Qi bijna alles. Dan is het Qi die de taxichauffeur vertelt waar we heen moeten, is het Qi die eten en drinken bestelt in restaurants, is het Qi die de kapper aangeeft hoe mijn haar geknipt moet worden, etc. Mijn inbreng was vooralsnog beperkt tot zaken als het bestellen van een ijsje. Tja… Niet echt levensreddende acties.

Toegeven: ik ken redelijk de weg in de meeste plaatsen waar ik heen ga, ik weet hoe de meest basale dingen werken, en ik ben geen absolute onbenul als het gaat om de Chinese taal. En als ik wat minder bescheiden ben dan mag ik mezelf inmiddels best wel een aardige China-kenner noemen. Maar toch… Ik vind dit best spannend. Ik zie mezelf al voor een loket staan om een treinkaartje te kopen, met achter me een ongeduldige rij. Uiteraard spreekt noch verstaat de lokettist ook maar één woord Engels, ondanks het bordje ‘English’ dat zo hoopgevend boven het glas hing. In mijn beste Chinees zeg ik waar ik heen wil, op welke datum en rond welke tijd. Maar óf er zijn voor die trein geen kaartje meer beschikbaar óf de lokettist heeft geen idee waarover ik het heb omdat ik iets op een verkeerde toon uitspreek. En zo zijn er nog wel wat angstzweet-scenarios.

Uit voorzorg heb ik wat ‘hulplijnen’ ter beschikking: Chinese vrienden in China die Engels spreken en via de telefoon kunnen vertalen. En ik neem een notitieboekje mee met daarin belangrijke woorden en zinnen. Ook in karakters, zodat ik het eventueel kan laten zien. Maar de uitdaging zit ‘em er natuurlijk in om het zonder dat notitieboekje en die hulplijnen te redden. Het zal vast wel goed komen. Toch voelt het een beetje als een survivaltocht.

Na alle hectiek van de afgelopen tijd wil ik er even tussenuit. Het liefst natuurlijk samen met Qi, maar die wil zijn restant vrije dagen bewaren voor later dit jaar. Bovendien zou hij nu moeilijk vrij kunnen krijgen omdat veel van zijn collega’s op vakantie zijn. Dus dan maar alleen.

De meest goedkope bestemming voor ‘er even tussenuit’ ligt —paradoxaal genoeg— op zo’n tien uur vliegen van hier. Qi krijgt van zijn werk per jaar twee bijna-gratis vliegtickets naar China; het voordeel van het werken voor een luchtvaartmaatschappij. Daarbij is verblijf in China relatief goedkoop, en heb ik er inmiddels ook wat vrienden met een logeerbed.

De planning is dat ik 30 juli naar Beijing vlieg. Ik heb een stand-by ticket, wat wil zeggen dat ik alleen mee mag als er een stoel beschikbaar is. Zo niet, dan vertrek ik een dag eerder of later. De retourdatum ligt ook nog niet vast, maar zal waarschijnlijk zo’n drie weken later zijn. Even genieten van wat welverdiende rust.

In het centrum van Shanghai ligt de bevolkingsdichtheid op bijna 15.000 inwoners per vierkante kilometer. Ik dacht altijd dat dat veel was. Shanghai valt echter in het niet bij Hongkong, en dan met name Kowloon, de landtong waarop ons hotel staat. Hier wonen 45.000 mensen per vierkante kilometer. (Ter vergelijking: in de dichtstbevolkte stad van Nederland is dat nog geen 6.000.)

Er is hier in Hongkong duidelijk ruimtegebrek, en er wordt daarom zeer effectief met de beschikbare ruimte omgegaan. Mensen wonen in kleine appartementen in hoge woontorens, met daartussen smalle straten en stoepen. Door de straten razen dubbeldekkers en zelfs de trams hebben hier twee verdiepingen. De metro ligt diep onder de grond, onder de kelders van de vele winkelcentra die Hongkong telt. Want Hongkong is shoppen. En omdat de gevels te klein zijn voor reclameborden, hangen die hier haaks op de gevel, tot over de gehele breedte van de straat.

Ruimte is geld, en het is hier passen en meten. In een restaurant waar we gisteren aten paste ik met moeite door de deur van het toilet. En ik kon de deur alleen dichtdoen als ik stijf tegen de muur ging staan, op een verhoging waardoor de afvoer liep.

Door de hoge concentratie van mensen kunnen virale ziektes zich hier gemakkelijk verspreiden. In 2003 was Hongkong een van de brandhaarden van het SARS-virus, en men is zeer alert om herhaling te voorkomen. Vanwege de varkensgriep was er de afgelopen week al een verhoogde staat van paraatheid waarneembaar. Bij de grens tussen Hongkong en Shenzhen waren speciale camera’s opgesteld die de temperatuur van voorbijgangers meten, om mensen met koorts eruit te kunnen pikken. Met de dag is een toename van het aantal mensen met neus- en mondkapjes zichtbaar. De liften van ons hotel worden elk uur gedesinfecteerd.

Desondanks is hier gisteren het eerste geval van varkensgriep vastgesteld, bij iemand die —een dag na ons— vanuit Shanghai in Hongkong is aangekomen. Volgens een vriend die hier als leraar werkt, is het zeer waarschijnlijk dat nu uit voorzorg alle scholen worden gesloten.

Vanavond vliegen we terug naar Nederland. Met koffers waarin het passen en meten wordt. En voor de zekerheid ook maar met mondkapjes.

Ondanks dat Hongkong sinds 1997 weer deel uitmaakt van China, is er nog steeds een grens mét controle. En Chinezen van het vasteland mogen deze Speciale Administratieve Regio niet zomaar in- en uitreizen. De enige reden dat Qi hier nu (maximaal zeven dagen) mag verblijven is omdat hij op doorreis is naar een ander land.

Gisteren had ik een gesprek met iemand die mogelijk voor me gaat werken. Dat gesprek was in Shenzhen, net over de grens met Hongkong, op het vasteland. Die persoon mag zelf Hongkong niet in, omdat hij niet beschikt over een speciale pas. Qi kan daarentegen niet naar Shenzhen, omdat hij Hongkong dan zou verlaten en niet weer opnieuw zou worden toegelaten. Dus ging ik alleen naar Shenzhen. (Krom is het wel, dat ik als enige van ons drieën, en als enige niet-Chinees, wél naar beide delen van China mag reizen.)

Qi was er niet erg gerust op dat ik alleen naar Shenzhen ging. Hij was bang dat ik zou worden overvallen, ontvoerd of omgelegd. Hij kreeg bijval van andere Chinezen, zowel uit Hongkong als van het vasteland. Shenzhen zou een erg gevaarlijke stad zijn, waar je zelfs van je organen zou kunnen worden beroofd.

Lees verder

Na een reis van ruim 21 uur zijn we weer thuis. Thuis in China, bij Qi’s ouders in Shangyu. Het is altijd een hele toer om hier te geraken. Nadat we geland waren op de vliegveld van Shanghai Pudong, hebben we de bus genomen naar het dichtstbijzijnde metrostation. Het metronet van Shanghai wordt in rap tempo uitgebreid. Vorig jaar had Shanghai 160 metrostations, volgend jaar zullen dat er 280 zijn. Binnenkort zal het metronet ook de luchthaven met de stad verbinden. Tot die tijd is het nog slepen met de koffers in de bouwput.

We namen de metro naar het Volksplein, waar we moesten overstappen op een andere metrolijn. Twee haltes verder stapten we uit, en ging Qi ‘bovengronds’ om onze buskaartjes af te halen. Een vriendin had deze vorige week al gekocht. Buskaartjes voor de langere afstanden kun je het beste een paar dagen van tevoren kopen, net als treinkaartjes. Anders loop je het risico dat ze uitverkocht zijn. Nadat Qi terugkwam, konden we aan de andere kant van het perron weer de metro nemen, nu naar het zuidelijke treinstation van Shanghai.

Van de metrohalte bij het treinstation liepen we door lange, brede, ondergrondse gangen in ongeveer een kwartier naar het ‘nabijgelegen’ busstation. Op het busstation werkt het als volgt. Op het buskaartje staat een gate vermeld, en boven de gate hangt een bord waarop staat voor welke bus je op dat moment kunt instappen. Als het boarden begint, dan wordt je kaartje gecontroleerd, en kun je instappen in de bus die met de neus richting de gate staat geparkeerd. Een man met vlaggetjes dirigeert de bus vervolgens naar achteren, waarna de busreis kan beginnen. Het is net vliegen. Onze chauffeur dacht overigens dat hij echt piloot was, en hij was er duidelijk niet van gecharmeerd dat nog meer verkeer op zíjn start- en landingsbaan reed.

Na een busrit van ongeveer drie uur kwamen we aan in Shangyu. Qi noemt dit ‘thuis’ en zal dit altijd ‘thuis’ blijven noemen. Voor mij voelt het inmiddels als mijn tweede thuis. Maar ondanks dat het heel vertrouwd voelt, is het toch altijd weer even schakelen. Zo realiseerde ik me, direct na aankomst op de drukke luchthaven en in de metrostations, dat ik weer wat brutaal moest zijn, anderen niet moest laten voorgaan, omdat ik anders met het Chinese Sint-Juttemis nog niet zou zijn waar ik wezen moest. Tegelijkertijd heb ik tijdens de busrit heerlijk geslapen. Ik werd wel een paar keer wakker van het luide getoeter van onze chauffeur, voordat hij weer een naar zijn zin te langzame vrachtwagen afsneed, maar ik had niet meer de bijna-doodervaringen zoals ik die eerder tijdens soortgelijke busritten had.

Maar hoe vaak ik hier ook al geweest ben, het blijft bijzonder. Zo zag ik op het busstation in Shanghai een soort toilet dat ik nog nooit eerder had gezien. Bij dit toilet was geen ‘gat in de grond’ zoals bij het hurktoilet, maar het was wel de bedoeling dat je hurkte, maar dan boven een gleuf waar water door stroomde. En waar dus om de zoveel tijd de behoefte van een buurman door voorbij kwam drijven.

Qi’s ouders zijn aardige mensen, maar een paar weken op bezoek bij je schoonouders is nu eenmaal geen vakantie. Daarom proberen we het familiebezoek altijd te combineren met een reis naar een ander deel van China. Omdat we dan toch in de buurt zijn. Eén van de plaatsen die hoog op ons verlanglijstje prijkt is Hongkong.

Hongkong —dat sinds 1997 weer deel uitmaakt van China— is een Speciale Administratieve Regio, waarin andere wetten gelden dan in de rest van het land. Chinezen van het vasteland komen Hongkong niet zomaar in. Ze mogen alleen naar Hongkong reizen als ze een speciale pas hebben, of er maximaal zeven dagen verblijven als ze op doorreis zijn naar een ander land. Als Qi over zo’n speciale pas zou beschikken, dan konden we een relatief goedkoop arrangement boeken, met hotel en een retourvlucht van het vasteland naar Hongkong inbegrepen. Qi komt echter niet in aanmerking voor de speciale pas, waardoor we zijn aangewezen op de duurdere doorreis-variant.

Maar Qi heeft nu iets bedacht, waarbij hij op doorreis is, en we toch gebruik kunnen maken van een all inclusive arrangement. We hebben vandaag tickets geboekt van Amsterdam naar Shanghai, en van Hongkong naar Amsterdam. Later boeken we een arrangement van Shanghai naar Hongkong. Bij aankomst in Hongkong kan Qi —middels zijn ticket naar Amsterdam— aantonen dat hij op doorreis is, en mag hij Hongkong in. Op de laatste dag van het arrangement komen we niet opdagen bij de retourvlucht naar Shanghai, maar vliegen we door naar Amsterdam. We vertrekken op 8 april en komen 3 mei weer terug; eerst twee weken familiebezoek, en daarna een weekje vakantie.

We zijn in Beijing. Gistermorgen zijn we aangekomen met de nachttrein, en hebben we onder meer het nieuwe Nationale Grote Theater bezocht. Het theater —vanwege haar vorm ook bekend als ‘het ei’— is een enorme titanium/glazen ovalen halve bol, volledig omgeven door water, waardoor het lijkt alsof de bol op het water drijft. De ingang ligt onder straatniveau. Sommigen waren tegen de komst van dit hypermoderne gebouw, omdat het contrast met de omgeving (de Verboden Stad, Tian’anmen, de Grote Hal van het Volk) te groot zou zijn. Ik hou er wel van, dat contrast in combinatie met een minimalistisch ontwerp. Qua grootte past het theater in ieder geval wel in haar omgeving; het gebouw heeft een oppervlakte van 200.000 m² en biedt plaats van 6500 mensen.

Groot is ook het nieuwe Nationaal Stadium, met een capaciteit voor 100.000 mensen. Het stadium is gebouwd voor de Spelen later dit jaar, en ‘gevlecht’ van 36 kilometer staal. Net een vogelnestje, wat dus ook de bijnaam van het 45.000 ton wegende bouwwerk is. Evenals het theater een architectonische hoogstandje. Een geweldig gebouw!

Zo meteen verlaten we Beijing alweer, en vliegen we terug naar Nederland. Dit bezoek was nog korter dan mijn eerste bezoek aan Beijing, dat nog geen 48 uur in beslag nam. Cees-Jan, een vriend die als steward voor KLM werkt, vroeg me in december 2005 of ik later die maand eventueel meewilde naar Beijing. Bij uitzondering mocht hij iemand meenemen terwijl hij zelf werkte, als er tenminste een stoel beschikbaar was. Voorheen had ik geen speciale interesse in China, wist weinig over het land, had geen plannen om erheen te gaan, maar kwam er dus min of meer toevallig terecht. En waar dat nog toe heeft geleid…

Nu zijn we weer min of meer toevallig kort in Beijing. Dinsdag heeft Qi zijn sollicitatiegesprek. Laten we zien wat de toekomst verder in petto heeft.

Helaas moeten we ons bezoek aan China voortijdig afbreken. Aanvankelijk zouden we 2 maart terugvliegen, na de bruiloft van Qi’s nichtje op 27 februari. Maar we moeten eerder terug omdat Qi een sollicitatiegesprek heeft op 26 februari. Hij heeft gesolliciteerd als steward bij een luchtvaartmaatschappij: zijn oude baan, maar dan gestationeerd buiten China.

Tijdens het telefonisch interview was hem verzekerd dat een eventueel vervolggesprek pas in maart zou plaatsvinden. Een paar dagen later kreeg hij een e-mail met een uitnodiging voor 26 februari. Hij heeft toen meteen gebeld, waarop hem verteld werd dat er een fout was gemaakt, dat het gesprek in maart zou zijn, en dat hij een e-mail zou krijgen met een nieuwe datum. Dat was nog voor ons vertrek naar China. Bij het uitblijven van deze e-mail heeft Qi vanuit China opnieuw contact gezocht. Toen bleek dat het sollicitatiegesprek met geen mogelijkheid verzet kon worden.

We hebben allerlei opties overwogen, maar uiteindelijk bleek samen eerder terug naar Nederland het beste en goedkoopst. De retourdatum van ons Finnair-ticket kon niet gewijzigd worden, dus moesten we twee nieuwe tickets kopen. We vertrekken nu 22 februari per nachttrein van Shanghai naar Beijing, en vliegen 24 februari met China Southern naar Amsterdam. De bruiloft moeten we missen, jammer genoeg.